ẩn dật

Học thuật

Thân thiện

Một vị hiền triết sống ẩn dật trong một túp lều nhỏ bên cạnh hồ nước.

Định nghĩa

Động từ:
- Sống ẩn mình, lánh đời ở nơi hẻo lánh để tìm sự yên vui, thanh tịnh: Chỉ hành động tự nguyện rời xa chốn đô hội, danh lợi, tìm đến nơi vắng vẻ, yên tĩnh để sống một cuộc đời an nhàn, tự tại.
- Sống ẩn cư: Một cách sống xa lánh thế tục, thường gắn với các bậc hiền triết, nho sĩ hoặc người tu hành.

Ví dụ sử dụng

Động từ:
- Sau bao năm bon chen chốn quan trường, cụ đã quyết định về quê ẩn dật.
- Ông ấy chọn ẩn dật nơi thâm sơn cùng cốc để tu tâm dưỡng tính.
- "Vân Tiên nghe nói mới tường: Cũng trang ẩn dật biết đường thảo ngay." (Lục Vân Tiên)

Các cách sử dụng nâng cao

"Lối sống ẩn dật": Chỉ một phong cách sống ẩn cư, xa lánh xã hội.
- Lối sống ẩn dật của các đạo sĩ thể hiện sự từ bỏ dục vọng trần tục.
"Bậc ẩn dật" / "Kẻ ẩn dật": Dùng để chỉ người đang sống ẩn cư.
- Trong hang núi kia có một bậc ẩn dật đức độ, nhiều người tìm đến học đạo.

Biến thể và từ liên quan

Ẩn cư (động từ): Có nghĩa tương tự, chỉ việc sống ẩn mình.
Ẩn sĩ (danh từ): Người sống ẩn dật, ẩn cư.
Độn thế (động từ): Lánh đời, trốn tránh việc đời (thường mang sắc thái mạnh hơn).
Ở ẩn (động từ): Cách nói thông tục hơn về việc sống ẩn cư.

Từ đồng nghĩa

Từ trái nghĩa

Xuất thế: Ra đời, tham gia vào các việc đời (thường dùng trong đối lập với "ẩn dật").
Nhập thế: Dấn thân vào đời sống xã hội, lo việc đời.
Bon chen: Cố gắng giành giật, tranh đua trong cuộc sống.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

"Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn": Thường dùng để ca ngợi phẩm chất thanh cao của những người sống ẩn dật giữa chốn trần tục.
"Độc thiện kỳ thân": (Một mình giữ cho thân mình trong sạch) - Một triết lý sống phù hợp với những người ẩn dật.

Một vị hiền triết sống ẩn dật trong một túp lều nhỏ bên cạnh hồ nước.

tt. (H. ẩn: kín; dật: yên vui) Yên vui ở một nơi hẻo lánh. Vân Tiên nghe nói mới tường: cũng trang ẩn dật biết đường thảo ngay (LVT).